ver hoe Grave aan zijn naam komt, is men het nu, bijna 860 jaar na dato, nog steeds niet eens. Voor de meest gehanteerde legende over de naamgeving van Grave moeten we terug naar de oorsprong, het ontstaan van Grave in de jaren dertig van de twaalfde eeuw. ls gevolg van de moord op Floris de Zwarte door de heren Herman en Godfried van Kuyc werd hun kasteel te Cuijk gesloopt en vonden er moorden en plunderingen in het Land van Cuijk plaats. De beide broers werden verbannen door de Duitse keizer Lotharius en konden pas weer terug keren naar het Land van Cuijk na het overlijden van de keizer in 1137. Van hun oude bezittingen was weinig meer over en Herman van Kuyc besloot een nieuw kasteel te bouwen op de plaats waar later Grave zou ontstaan. Een lage zandheuvel stroomafwaards en aan de linkeroever van de Maas. Het gebied werd omgeven door moerassen, hetgeen natuurlijk verdedigingstechnisch goed uitkwam. Uiteraard moest er rondom het kasteel het nodige graafwerk worden verricht, immers moest er een gracht worden aangelegd en waarschijnlijk is daarvoor zelfs de loop van het riviertje de Raam (die bij Grave in de Maas stroomt) omgelegd. Het volgende zou zich op deze achtergrond hebben afgespeeld: ijdens een wandeling van de heer van Kuyc trof hij op de plaats waar later de nederzetting Grave zou ontstaan een man aan die zich op een schijnbaar nutteloze plaats ophield. Op de vraag wat de man daar nou wel niet allemaal aan het doen was kreeg Herman als antwoord: "Graven mijn heer, graven !!". Daarop moet Herman hebben geantwoord met "Graeft voort beste man, graeft voort !!". ls gevolg daarvan kreeg de nederzetting die zich na de bouw van het kasteel in de buurt daarvan had gevestigd de naam "de Graaf", hetgeen al snel daarna verbasterde in Grave. De oorspronkelijke naam wordt tegenwoordig echter nog steeds gebruikt door mensen uit de omgeving en Grave zelf; "Ik goa effe noar de Graaf" (ik ga even naar de Graaf). atuurlijk zijn er ook mensen die het voorgaande naar het land der fabelen verwijzen en wijzen op de betekenis van het woord grave, namelijk gracht, sloot of greppel. Persoonlijk gaat mijn voorkeur uit naar de eerdere versie. Dat moet ook Quirinus van Amelsfoort hebben gedacht. Het onderstaande schilderij "De Stad Grave" is door hem gemaakt in 1804-1805 en hangt in de ontvangsthal van het Noord Brabants Museum in 's Hertogenbosch.