Ijveren voor het behoud van oude verdedigingswerken Expositie 'Linies en Stellingen' in Grave:
Grave - Het landschap heeft door de eeuwen heen grote invloed gehad op de wijze van verdedigen. En de verdediging vormde op zijn beurt het landschap. Deze wisselwerking heeft diepe sporen nagelaten. Die sporen zijn nu mede een basis voor toekomstige plannen en bestemmingen. De expositie 'Linies en Stellingen' die op donderdag 15 april om 13.30 uur geopend wordt door burgemeester Zelissen van Grave, toont een goed beeld van de bestuurlijke en maatschappelijke geschiedenis van ons land en geeft een overzicht van linies en stellingen doorde eeuwen heen. De opening geschiedt in de protestantse kerk aan de Bagijnenstraat 1. De expositie zelf is opgesteld in het stadhuis van Grave en (gedeeltelijk) in de ruimte van het Streekarchief Brabant Noordoost aan het Hofplein. Deze is nog te bezichtigen tot 11 mei. Hierna is de expositie opgesteld in het gemeentehuis in Mill (van 13 mei tot 5 juni) en De Weijer in Boxmeer (van 8 juni tot 25 juni). Hierna wordt de rest van Nederland aangedaan. Maar de primeur is dus voor Grave.
Verdedigingswerken
'Linies en Stellingen' is een initiatief van de Stichting Menno van Coehoorn die al mee dan zeventig jaar ijvert voor het behoud van voormalige verdedigingswerken. De oude vestingen, forten en inundatiegebieden met bijbehorende sluizen en wateren zijn getuigen van de strijd om het bestaan in ons land gedurende vele eeuwen. Het landschap heeft altijd zeer grote invloed gehad op de verdediging. Onze voorouders gebruikten het grotendeels ontoegankelijke moerasachtige gebied als verdedigingsmiddel. Zij vervormden dat landschap door het aanleggen van eenvoudige wallen en het bouwen van muren, torens en kleine vestigingen. Naarmate door technisch vernuft betere aanvalsmiddelen beschikbaar kwamen, verbeterden zij ook de verdediging met nieuwe vindingen: sterkere torens en forse bastions. Zij konden door hun grote waterbouwkundige kennis het water beheersen en ze leerden het onder water zetten (inunderen) van grote stukken land steeds beter. Zo ontstonden vooral vanaf de Middeleeuwen de 'Linies en Stellingen', lange linten van verdediging (soms overtien-tallen kilometers), combinaties van forten, schuilplaatsen, kanalen, inun-daties met de daarbij behorende sluizen en andere waterwerken. Dat alles ten dienste van het leger en de soldaat. Die vormden immers de bewegelijke component in het militaire landschap.
In 1999 verscheen de rijksnota Belvédère, met een inventarisatie van alle gebieden met cultuurhistorische waarden. Een aparte kaart toonde de belangrijkste linies en stellingen. De verantwoordelijke ministers besloten om de landschappen waarin deze bijzondere elementen waren gelegen in de toekomstige nota Ruimtelijke Ordening op te nemen. Het was voor het eerst in de geschiedenis dat de voormalige militaire verdedigingswerken een belangrijke plaats kregen in de toekomstige planvorming.
De Stichting Menno van Coehoorn vindt dat de landschappen waarin de eeuwenlange krijgskundige (en waterstaatkundige) geschiedenis van ons land zich afspeelde en ontwikkelde, moeten worden bewaard. Niet door strenge verbodsregels of door er museumstukken van te maken, maar door inventieve bestemmingen en aangepast gebruikte zoeken en te regelen. Dit kan alleen als bestuurders én burgers kennis hebben van wat er was. Hieraan kan deze tentoonstelling een bijdrage leveren.
