Veel gebruikt woord voor zonsverduistering of maansverduistering.
Ecliptica
De grote cirkel aan de hemelbol die overeenkomt met de baan waarlangs de
zon jaarlijks schijnbaar langs de hemelbol beweegt.
Eclipsjaar
Twee volledige cycli van eclipsseizoenen (samen 346,6 dagen).
Eclipspad
Strook van vaak meer dan 10.000 km lengte over de aarde waar de
zonsverduistering totaal is.
Eclipsseizoen
Periode waarin een zonsverduistering op kan treden. Dit is bij nieuwe maan
en steeds als de zon dicht genoeg bij een knooppunt is. Een eclipsseizoen duurt ongeveer 37 dagen en
komt eens per 173,3 dagen voor.
E.C.M.W.F.
Het European Centre for Medium Range Weather Forecast. Dit centrum is
gevestigd in het Engelse Reading. Vanuit dit centrum worden
weersverwachtingen geproduceerd waarvan ook het KNMI gebruik maakt. Tevens
worden hier ook seizoensverwachtingen opgesteld.
Ecomet
Europese organisatie van nationale weerdiensten, waaronder het Nederlandse
KNMI. Ecomet heeft onderling afspraken gemaakt over de hoeveelheid en de
prijzen van te leveren meteorologische gegevens aan commerciële weerbedrijven,
zoals Meteo Consult te Wageningen. In Amerika wordt hier heel anders tegenaan
gekeken. Het verzamelen en verwerken van de meteorologische gegevens in de
nationale weerdiensten zijn reeds door de belastingbetaler betaald en dus
verder vrij voor een ieder beschikbaar. Ecomet is gevestigd in Brussel.
Eeuwige sneeuw
Sneeuw die ligt op plaatsen waar steeds weer nieuwe sneeuw valt voordat de
oude laag door smelten of lawinewerking is verdwenen. Hoewel de hoeveelheid
sneeuw gelijk blijft, is de op de plaats aan wezige sneeuw niet steeds
dezelfde: er vindt een verversing plaats. Naarmate het klimaat warmer is, ligt
de ondergrens van de eeuwige sneeuw hoger. In de poolstreken ligt zij ongeveer
op zeeniveau, in de Alpen op ca. 2600 m en bij de evenaar op ruim 5000 m. In
gebieden met eeuwige sneeuw kunnen ijsmassa's ontstaan die langzaam langs
hellingen omlaag glijden(gletsjers).
E-klimaat
Polair klimaat volgens de classificatie van de klimatoloog Köppen. De
gemiddelde temperatuur van de warmste maand is niet hoger is dan 10°C. Het
polaire klimaat wordt onderverdeeld in het toendraklimaat, waar de gemiddelde
temperatuur in de warmste maand beneden l0°C ligt maar boven 0°C, en het
vorstklimaat, waar de gemiddelde temperatuur onder 0°C blijft. Het
toendraklimaat kent een kort groeiseizoen en een geringe vegetatie,
voornamelijk mossen. Het vorstklimaat kent geen vegetatie. Het landschap is
bedekt met een ijskap als gevolg van de neerslag die op vrijwel geen enkel
moment kan smelten en wegstromen. Gebieden met een E-klimaat vindt men rond de
polen. Daarnaast kunnen ook zeer hoog gelegen gebieden een E-klimaat hebben,
omdat op grote hoogte de temperatuur extreem laag is. Dit wordt ook wel het
'bergklimaat genoemd. Köppen verbindt aan het toendraklimaat de
lettercombinatie ET en aan het vorstklimaat de combinatie EF (van het Engelse
frost = vorst).
Ekman-spiraal
De Ekman-spiraal beschrijft de windverandering in de grenslaag. De
grenslaag is een laag die ongeveer 1000 meter dik is en direct op de aarde
ligt. De Ekman-spiraal verklaart waarom de wind dichter bij het oppervlak van
de aarde gekrompen is (op het noordelijk halfrond!) en in kracht afgenomenten
opzichte van de bovenkant van de grenslaag. De oorzaak ligt in de wrijving
dicht bij het aardoppervlak en de draaiing van de lucht veroorzaakt door de
corioliskracht. Aan de top van de grenslaag waait de wind evenwijdig aan de
isobaren; we noemen dit de geostrofische wind. Äkerblom beschreef in 1908 hoe
de afwiking tussen de werkelijke wind en de geostrofische wind met toenemende
hoogte exponentieel afneemt. Hij gebruikte daarvoor de theorie die door Ekman
in 1902 was ontwikkeld.
Elektrische thermometer
Instrument waarmee de heersende temperatuur wordt gemeten met behulp van
elektrische elementen. Met deze thermometer kan de temperatuur ook op grote
afstand worden bepaald. Voorbeelden van elektrische thermometers zijn de
elektrische weerstandsthermometer en het thermokoppel.
Elektrische
weerstandsthermometer
Elektrische thermometer waarbij gebruik wordt gemaakt van de elektrische
weerstand van metalen. Bij toenemende temperatuur neemt de weerstand namelijk
af. De gemeten weerstand is op die manier een indicatie voor de heersende
temperatuur. De meest geschikte metalen voor gebruik in elektrische
weerstandsthermometers zijn platina en nikkel. Deze metalen hebben een
relatief grote weerstandsverandering bij het verlopen van de temperatuur en de
verhouding van die weerstandsverandering ten opzichte van de
temperatuurverandering is bovendien redelijk lineair.
Elektrometeoor
Meteorologische meteoor. Een zichtbare of hoorbare verschijningsvorm van
atmosferische elektriciteit. Zeer bekende voorbeelden zijn de bliksem, het Sint-Elmusvuur en het poollicht.
Elephanta
Lokale wind in India. Het is een heftige oostelijke wind aan de
Malabarkust, zonder specifieke kenmerken. De wind gaat gepaard met regen en
onweersbuien en treedt op in het najaar, als de natte zuidwesten moessonwinden
in kracht afnemen. De lokale wind is genoemd naar het kleine eiland Elephanta,
voor de kust van Bombay.
Elevatie
Hoogte-instelling van bijvoorbeeld een radarantenne om een echo van een
bepaald radardoel te kunnen ontvangen.
EMS
European Meteorological Society.
Entrainment
Als zich eenmaal wolken gevormd hebben, dan zal aan de randen van de wolk
enige uitwisseling met omgevingslucht plaatsvinden. Deze uitwisseling noemen
we entrainment. Het kan er toe leiden dat de wolk in een droge omgeving
door entrainment als het ware uitgedroogd wordt en niet lang kan leven. Alleen
heel grote wolken, bijvoorbeeld reusachtige cumulonimbi, kunnen door hun
omvang aan de gevolgend van entraiment ontsnappen. De droge lucht is dan ook
heel vaak onstabiel, waardoor enkele buienwolken enorm kunnen
uitgroeien.
El Niño
In het Spaans staat El Niño voor het Kerstkind. Het meteorologische
verschijnsel El Niño is ernaar genoemd omdat de kersttijd bij uitstek de tijd
is waarop het kan optreden. Bij een El Niño wordt de koude, zuidelijke
zeestroming langs de westkust van Zuid-Amerika zwakker. Het opwellen van koud
water uit de diepte stopt, waardoor warm water van rond de evenaar kan
doordringen tot de kusten van Peru en Colombia. Dit water, dat minder zuurstof
en voedsel bevat, is de oorzaak van grote vissterfte en daardoor het wegvallen
van een belangrijke inkomstenbron. Ook zorgt het warmere water voor veel
vochtigere lucht die in Peru en Colombia zware slagregens kan veroorzaken
waarbij vaak overstromingen optreden. Krachtige El Niño-situaties hebben ook
een uitwerking op het weer in de Verenigde Staten. De tegenhanger van El
Niño is La Niña.
Elvegust
Lokale wind in de fjorden van Noorwegen. Het is een koude oostelijke
valwind, die vanuit de bergen in de fjordendalen valt. Deze wind wordt
plaatselijk ook wel sno genoemd.
Embata
Lokale wind op de Canarische eilanden zonder specifieke eigenschappen. Het
is een vrij zwakke wind, die in tegenovergestelde richting aan de
noordoostpassaat waait, aan de zuidelijke en zuidwestelijke stranden.
Emwatis
Lokale wind in Griekenland. Het is een zeewind aan de Griekse kusten langs
de Middellandse Zee.
Endotherm proces
Natuurkundig proces waarbij, om het proces te doen verlopen, warmte moet
worden toegevoegd. Voorbeelden van endotherme processen zijn smelten en
verdampen.
ENSO
Afkorting van El Niño-Southern Oscillation. Zie El-Niño .
Eolische anemometer
Een windsnelheidsmeter die gebruik maakt van het principe van de eolische
geluiden. Eolische tonen, die ontstaan doordat de lucht langs een obstakel
strijkt, zijn een functie van de windsnelheid. De eolische anemometer wordt in
de moderne meteorologie niet meer gebruikt en is mede daardoor een collector's
item geworden.
Eolische erosie
Uitschurende werking van met fijn materiaal beladen wind. De erosie ten
gevolge van de wind zelf is in dit proces vrij gering. Door eolische erosie
krijgen rotspartijen soms de meest fantastische uiterlijke vormen. Zo zijn ook
de bekende 'paddestoelrotsen' op deze manier ontstaan. Bij sterke wind kunnen
in een gebied waar de bodem niet wordt vastgehouden door vegetatie of vocht,
gemakkelijk zand en stofdeeltjes worden weggeblazen. Zo kan wanneer het
gebied bedekt is met los materiaal zoals zand, het fijnere zand tussen het
grovere worden uitgeblazen, waardoor grote stofwolken ontstaan. Dit proces kan
zo ver doorgaan, dat uiteindelijk aan het oppervlak alleen nog maar grotere
stenen over blijven (keienvloer). Bij geschikte meteorologische situaties
kan het stof kilometers hoog worden meegenomen en duizenden kilometers verder
weer worden afgezet. Ook in onze omgeving is dat verschijnsel bekend. Bij een
sterke zuidelijke stroming kan stof dat tijdens een stofstorm in de
Sahara-woestijn in Noord-Afrika omhoog wordt geblazen, helemaal tot in onze
omgeving worden meegevoerd. Tijdens regenval komt dat dan naar beneden en is
dan met name op de auto's heel goed te zien.
Eolische geluiden
De diverse windgeluiden, die vaak te horen zijn en worden veroorzaakt door
wervelende luchtbewegingen tussen obstakels, zoals hoogspanningskabels, bossen
en andere begroeiingen, gebouwen en zelfs de luchtdeeltjes zelf. Meestal zijn
de geluiden ten gevolge van de luchtwervels erg onregelmatig. Maar er zijn
gevallen bekend dat er zuivere muzikale tonen en regelmatige en langdurige,
zoemende geluiden worden geproduceerd. Deze laatste worden wel eolische tonen
van Rayleigh genoemd.
Equatoriaal minimum
Als gevolg van de aardrotatie komen er per hafrond 3
luchtcirculatie-cellen voor. Aan de evenaar is er altijd een lage luchtdruk
als gevolg de opstijgende warme lucht. Dit continue lagedrukgebied wordt ook
wel equatoriaal minimum genoemd. Zie voor de schematische weergave het polair maximum.
Equatoriale lucht
Lucht afkomstig uit de gebieden rond de evenaar. Equatoriale lucht kan
onze omgeving niet bereiken omdat ze eenvoudig niet in staat is zo ver
noordelijk door te dringen.
Equinox
Snijpunt van de ecliptica
(de grote cirkel aan de hemelbol die overeenkomt met de baan waarlangs de zon
jaarlijks schijnbaar langs de hemelbol beweegt) en de evenaar. Het snijpunt
waarin de zon zich in maart bevindt, is het lentepunt. Het andere punt (in
september) heet herfstpunt. Als de zon in deze punten staat, duren dag en
nacht even lang.
Etesiën
Ookwel etesische wind genoemd. Zijn regelmatig voorkomende N tot
NW'lijke winden in het oostelijk gedeelte van het Middellandse zeebekken,
vooral tussen de maanden mei en oktober. Ze zijn droog en koel en vooral
gedurende de vroege namiddag vrij stormachtig. Hun oorsprong ligt in de opbouw
van hogedrukgebieden boven Voor-Azië. Deze winden werden reeds door
Aristoteles bestudeerd.
Eumetsat
Is de afkorting voor de Europese organisatie voor de exploitatie van
weersatellieten. Het werd opgericht in 1983 door zestien lidstaten met de
zetel in Darmstadt (Duitsland). De opdrachtng en studie van de
exploitatie-rechten.
Euroclyden
Het zijn stormachtige noordoostelijke winden in de Levant.
Euronotos
Een zuidoostelijke wind in Griekenland.
Europese moesson
(ook: Westeuropese moesson). Verschijnsel dat enigszins met de
moessoncirculatie te vergelijken is. Vanwege de plaatsgebondenheid mag van een
lokaal windsysteem worden gesproken. De Europese moesson valt in de tweede
helft van juni in, nadat het Europese continent gedurende een periode met mooi
zomerweer sterk is verhit. Er ontstaat op die manier boven een groot deel van
Europa een thermisch lagedrukgebied, zij het duidelijk minder uitgesproken en
ook minder persistent (hardnekkig) dan bij de echte moesson. De Europese
moesson kenmerkt zich vooral door het frequent optreden van winden uit
richtingen tussen west en noord, waarmee koele oceaanlucht wordt aangevoerd.
Evaporatie
Verdamping of verandering van aggregatietoestand, van vloeibaar naar
gasvormig.
De totale verdamping van een begroeid oppervlak of de som van de
evaporatie uit de bodem en de "transpiratie" van de flora.
Exogeen
Een exogeen proces is een proces dat van buiten uit ontstaat of
geïnitieerd wordt zoals bijvoorbeeld de verwarming van de aarde door de zon.
Exosfeer
De buitenste laag van onze atmosfeer die zich uitstrekt van zo'n 500 tot
1000km hoogte.
Exotherm proces
Natuurkundig proces waarbij tijdens het proces warmte vrijkomt.
Voorbeelden van exotherme processen zijn condenseren, sublimeren en bevriezen.
Extinctie
Mate van uitdoving van de lichtstralen door de atmosfeer. De extinctie is
een maat voor het zicht. In feite het tegenovergestelde van de doorlatendheid.
Extrapolatie
In de meteorologie: aan de hand van waarnemingen, op een weerkaart de
verwachte route uittekenen van een willekeurig weersysteem, zoals een
hogedrukgebied, een lagedrukgebied, een frontaal systeem of een regengebied.
Extremen
Extremen worden omschreven als die waarden van temperatuur en neerslag die
in het huidige klimaat uitzonderlijk zijn. Voorbeelden hiervan zijn
voorjaarsachtige temperaturen midden in de winter, een ijskoude en gure dag in
het voorjaar, een wolkbreuk in de zomer of langdurige stortregen in de
herfst.